Czego uczniowie mają się nauczyć?

W rozdziale piątym próbowaliśmy znaleźć praktyczną odpowiedź na ważne pytanie: „Jak mogę ułatwić uczniom uczenie się?” Żeby móc na nie odpowiedzieć, trzeba było zacząć od innego pytania, a mianowicie: „Czego moi uczniowie mają się nauczyć?” Odpowiedź na to pytanie wymagała z kolei analizy zagadnień związanych z najogólniejszym celem kształcenia – zmianą zachowania ludzkiego.

Usiłowaliśmy nadać sens wielu potencjalnie istotnym terminom i określeniom. Dowiedzieliśmy się czegoś o przyczynach i skutkach, przekonaniach i czynnościach, względności prawdy i niemożności jej ostatecznego poznania, klasyfikacji celów ogólnych i szczegółowych, interpretacjach uczenia się, opisie zadania i jego analizie, warunkach uczenia się i działaniach dydaktycznych, ogólnych i specyficznych warunkach uczenia się łańcuchów reakcji i rozróżnień oraz o uczeniu się ze zrozumieniem i uczeniu się mechanicznym. W każdym kolejnym rozdziale przypominaliśmy „stare” terminy, rozszerzaliśmy je i kojarzyliśmy z „nowymi”. Będziemy dalej postępować w ten sam sposób.

W rozdziale szóstym przekonamy się, że ogólne warunki uczenia się są rzeczywiście jednakowe przy wszystkich sześciu typach uczenia się opisanych przez Gagne’a. Zobaczymy też, że przyswajanie ze zrozumieniem pojęć i reguł uzależnione jest od tego, czy spełnione są warunki uczenia się.

Z rozdziału szóstego wyłaniają się stopniowo trzy reguły nadrzędne. Po pierwsze więc, choć wiele jest metod organizacji procesu dydaktycznego, wszystkie one muszą dawać gwarancje spełnienia ogólnych i specyficznych warunków uczenia się. Żeby zilustrować tę regułę, przyjrzyjmy się bliżej dwóm ważnym metodom nauczania: metodzie odkryć zalecanej przez Brunera i metodzie przyswajania ze zrozumieniem opisanej przez Ausubela. Każda z tych metod opiera się na innych technikach i procedurach dy- 188 daktycznych, jednak obie wymagają tych samych warunków uczenia się.

Można to wyrazić w postaci takiej reguły nadrzędnej: „Warunki uczenia się są niezależne od metod nauczania”. Jeżeli zestawisz idee wyrażone w rozdziale szóstym, z tym czego dowiedziałeś się wcześniej, uświadomisz sobie drugą regułę nadrzędną, mówiącą, że poznawanie pojedynczego zagadnienia odbywa się w sposób kumulatywny, co zresztą dotyczy uczenia się w ogóle. Wynika stąd, że jeśli uczeń nie opańował ze zrozumieniem materiału wyjściowego, to nie można liczyć na to, że przyswoi sobie ze zrozumieniem rzeczy nowe. Myśl tę można wyrazić w postaci reguły nadrzędnej: „Wiedza się kumuluje – niewiedza również”.

Trzecia reguła nadrzędna, z jaką zetkniemy się w rozdziale szóstym brzmi: „Sens znacznie sprzyja uczeniu się”. W ramach tej reguły nadrzędnej rozważa się reguły proste dotyczące ogólnych i specyficznych warunków uczenia się.

W rozdziale szóstym w dalszym ciągu będziemy rozwijać przewodnią myśl, że jeśli uczniów uważa się za najistotniejszy warunek uczenia się, to będą oni tak długo i pilnie przykładać się do pracy, że w rezultacie opanują materiał ze zrozumieniem.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *