Profesjonalny psycholog z Gliwic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Gliwicach.

Koncepcja „sądu samego w sobie”

Swoją koncepcję „sądu samego w sobie” uzasadnia Bolzano tym, że w logice mówi się o sądach niezależnie od ich bycia pomyślanymi przez kogokolwiek. Takie słowa jak: sąd, powiedzenie, twierdzenie w odniesieniu do „sądów samych w sobie”, zacierają właściwe intencje autora Wissenschaftslehre, ponieważ – jak sam pisze – w znaczeniu tych nazw zawiera się coś, co powstaje wskutek działalności jakiejś myślącej istoty. Za pomocą tych słów bowiem, przedstawiamy sobie zawsze coś, co powstaje w związku z wypowiadaniem czy stwierdzaniem. Sądy same w sobie, przeciwstawione sądom pomyślanym czy wydanym, nie posiadają bytu realnego, chociaż w jakiś sposób są. Sąd pomyślany ‚posiada byt w pomyśleniu, jest rzeczywiście istniejącą jednostką psychiczną, w przeciwieństwie do „sądu samego w sobie”, nie będącego niczym istniejącym.

Bolzano twierdzi, że logicy mają takie same prawo do mówienia o „sądach samych w sobie”, co geometrzy do mówienia o przestrzeni, nie myśląc o jej konkretnym wypełnieniu, choćby nawet metafizyka miała dowieść, że pusta przestrzeń jest niemożliwa. Tak jak przestrzeń stanowi założenie aprioryczne geometrii, tak sądy same w sobie byłyby – zdaniem Bolzany – warunkiem możliwości loigiki czystej. Satze on sich stanowią materiał dla sądów wypowiedzianych i pomyślanych i jako takie stanowią wyróżniony przedmiot logiki (logika zajmowałaby się formą sądu w ogóle i zależnościami formalnymi między sądami)11. Do uznania

W sprawie przedmiotu logiki Twardowski wyraża zdanie podobne do Bolzany (por. § 6 rozdz. IX nin. pracy). sądów samych w sobie dochodzi Boi żarno na drodze pytania o swoistość przedmiotów logiki w przeciwieństwie np. do przedmiotów psychologii. Sądy same w sobie przyporządkowuje logice, natomiast sądy wydane, konkretne, uznaje za przedmiot psychologii. Bolzano jest konsekwentnym wyznawcą stanowiska antypsychologi- stycznego: poglądy jego staną się istotnym argumentem walki, którą z psychologizmem na początku XX w. podejmie Husserl. W rozdziale z dzieła Wissenschajts- lehre pt. „Czy logika jest nauką samodzielną?” czytamy: „Logika powinna nam wskazać, w jaki sposób wszystkie nasze poznania połączyć w całość prawdziwie naukową, jak również w jaki sposób znaleźć prawdę i wykryć błąd. Nie mogłaby dokonać tego wszystkiego, nie zwracając bacznej uwagi na sposób, w jaki ludzki umysł dochodzi do swoich przedstawień i poznań. Musi więc objąć prawa, które rządzą naszą zdolnością kojarzenia idej, wyobraźnią, itp. Mamy jednakże już pewną naukę samodzielną, psychologię empiryczną, której przedmiotem są właśnie te prawa, dotyczące duSzy ludzkiej i jej sił. Wynika stąd, że logika, nie będąc zależńą od żadnej innej nauki, najmniej zależna jest od psychologii: zapewniając sobie w ten sposób na zawsze miejsce nauki całkowicie niezależnej” 18.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.