Profesjonalny psycholog z Gliwic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Gliwicach.

Lęk

Dynamiką osobowości rządzi w dużej mierze konieczność zaspokojenia potrzeb przez kontakt z obiektami w świecie zewnętrznym. Otaczające środowisko dostarcza głodnemu organizmowi pokarmu, a spragnionemu – wody. Oprócz swej roli jako źródła zaopatrzenia świat zewnętrzny pełni także inną funkcję w kształtowaniu losów danej osobowości. Środowisko zawiera obszary niebezpieczne i niepewne: może ono zarówno zaspokajać, jak i zagrażać. Środowisko ma zdolność wywoływania bólu i zwiększania napięcia, a także dostarczania przyjemności i zmniejszania napięcia – może i zaburzać, i uspokajać.

Jeśli jednostce zagraża z zewnątrz ból i uszkodzenie ciała i nie jest przygotowana do przeciwstawienia się tym zagrożeniom, to zwykle reaguje na nie lękiem. Człowiek zagrożony jest zwykle człowiekiem wylęknionym. Ego, przytłoczone zbyt silną stymulacją, nad którą nie potrafi zapanować, zostaje napełnione lękiem.

Freud wyróżniał trzy typy lęku: lęk realistyczny, lęk neurotyczny oraz lęk moralny, czyli poczucie winy (1926b). Podstawowym typem jest lęk realistyczny, czyli obawa przed rzeczywistymi niebezpieczeństwami grożącymi w świecie zewnętrznym: z tego typu lęku wywodzą się dwa pozostałe typy. Lęk neurotyczny jest to obawa, że popędy wymkną się spod kontroli i spowodują, iż dana osoba zrobi coś, za co zostanie ukarana. Lęk neurotyczny jest nie tyle obawą przed samymi popędami, ile obawą przed karą, jaką zapewne pociągnie za sobą zaspokojenie popędów. Lęk neurotyczny ma swą podstawę w rzeczywistości, ponieważ świat – reprezentowany przez rodziców i inne autorytety – istotnie karze dziecko za impulsywne działanie. Lęk moralny mi to obawa przed własnym sumieniem. Ludzie o dobrze rozwiniętym superego czują się zwykle winni, gdy robią lub tylko myślą o zrobieniu czegoś sprzecznego z kodeksem moralnym, zgodnie z którym zostali wychowani. Mówi się, że ludzie tacy czują się obezwładnieni przez sumienie. Lęk moralny ma również podstawę realistyczną: dana osoba była bowiem karana w przeszłości za naruszenie kodeksu moralnego i może być ukarana ponownie.

Funkcja lęku polega na ostrzeganiu danej osoby przed nadciągającym niebezpieczeństwem: jest to sygnał dla ego, że jeśli nie zostaną podjęte odpowiednie kroki, to niebezpieczeństwo może wzrosnąć tak, iż ego zostanie pokonane. Lęk jest stanem napięcia: jest to popęd, podobnie jak głód czy seks, nie jest jednak spowodowany przez stan tkanek organizmu – początkowo ma przyczyny zewnętrzne. Wzbudzony lęk motywuje daną osobę do zrobienia czegoś: może ona uciec z zagrożonego obszaru, pohamować niebezpieczne impulsy lub posłuchać głosu sumienia.

Lęk, z którym nie można skutecznie się uporać, określa się jako traumatyczny. Sprowadza on daną osobę do stanu niemowlęcej bezradności. W istocie prototypem wszelkich późniejszych lęków jest uraz spowodowany urodzeniem się (birth trauma). Noworodek jest bombardowany bodźcami ze świata, do którego nie jest przygotowany i do którego nie potrafi się przystosować. Niemowlę potrzebuje bezpiecznego środowiska dopóty, dopóki jego ego nie będzie miało sposobności rozwinąć się do tego stopnia, że potrafi również poradzić sobie z silnymi bodźcami z otoczenia. Gdy ego nie umie uporać się z lękiem metodami racjonalnymi, musi uciekać się do sposobów nierealistycznych. Są to tak zwane mechanizmy obronnego ego, które omówimy w następnym podrozdziale.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.