Profesjonalny psycholog z Gliwic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Gliwicach.

PAŃSTWO CZ. II

STANOWISKO TEORETYKÓW KONFLIKTU. Nic dziwnego, że zwolennicy teorii konfliktu mają zupełnie inne poglądy na państwo. Badacze ci silniej koncentrują się na zagadnieniach konfliktu i przymusu w państwie niż na jego funkcjach społecznych.

PAŃSTWO I WALKA KLAS. Zdaniem teoretyków konfliktu w sporze na temat podziału dóbr społecznych państwo nie jest neutralnym arbitrem. Za przykładem osiemnastowiecznego filozofa francuskiego Jana Jakuba Rousseau twierdzą, że państwo służy wyłącznie interesom „klasy rządzącej”, w której rękach znajduje się gospodarka. Państwo nie tylko chroni, ale wręcz rozszerza jej ekonomiczne i społeczne przywileje kosztem tych, którzy nic nie posiadają.

Według Marksa państwo jest po prostu politycznym ramieniem właścicieli środków produkcji (patrz rozdz. 1 i 9). Początkowo społeczeństwa przyjęły ustrój wspólnoty pierwotnej. W społeczeństwach tych nie istniała własność prywatna, więc nie było również walki klas. Okres niewolnictwa doprowadził do wytworzenia się dwóch klas, z których jedna posiadała i wyzyskiwała drugą. W feudalizmie, który nastał po niewolnictwie, arystokracja, którą tworzyli właściciele ziemscy, wyzyskiwała chłopów. Z kolei w kapitalizmie właściciele środków produkcji sprawowali władzę nad tymi, którzy nic nie posiadali: państwo, które ukształtowało się w tym okresie, służyło wyłącznie interesom kapitalistów. Ta sytuacja się zmieni, dowodził Marks, kiedy społeczeństwo osiągnie następny etap rozwoju. Ostatnimi dwoma etapami rozwoju społecznego, według Marksa, będą: socjalizm, w którym proletariat zbuntuje się i obali kapitalistów, i komunizm, kiedy cała własność stanie się wspólna i ustanie wszelki wyzysk człowieka przez człowieka. W takich warunkach państwo po prostu „zaniknie”.

PRZYMUS PAŃSTWOWY. Obrona interesów klasy rządzącej wymaga niekiedy użycia przez państwo środków przymusu. Teoretycy konfliktu wskazują na wcześniejsze przepisy ograniczające prawo związków zawodowych do ochrony praw pracowniczych, na użycie wojska w celu złamania strajku, a także na wydawanie przez sądy nakazu powrotu do pracy. Klasa rządząca stosuje przymus również w stosunkach międzynarodowych, w celu zdobycia rynków zbytu dla swoich produktów i pozyskania taniej siły roboczej dla własnych potrzeb produkcyjnych. Krótko mówiąc, zwolennicy teorii konfliktu twierdzą, że państwo sięga po przemoc zarówno w swej polityce wewnętrznej, jak i zagranicznej, aby służyć interesom elity. Nie jest więc przyjaznym, neutralnym i bezstronnym reprezentantem wszystkich członków społeczeństwa, jak chcą funkcjonaliści.

MARKSIŚCI INSTRUMENTALNI I STRUKTURALNI. Poglądy teoretyków konfliktu mają wielu zdecydowanych przeciwników. Państwo, twierdzą niektórzy z nich, poza obroną elit ekonomicznych, nawet jeżeli to oskarżenie jest uzasadnione, pełni jeszcze wiele innych funkcji. Również zwolennicy teorii konfliktu różnią się między sobą. Przedstawiony powyżej krytyczny pogląd na państwo jest zgodny ze stanowiskiem marksistów instrumentalnych. Z drugiej strony marksiści strukturalni utrzymują, że różne aspekty aparatu państwowego (np. pewne ministerstwa) mają niezależną historię, która nie zawsze wiąże się z interesami klasy rządzącej czy walką klas. Jeśli państwo stwarza sprzyjający klimat dla rozwoju kapitalizmu (ustrój gospodarczy Stanów Zjednoczonych: patrz rozdz. 17), musi też dbać o ład społeczny i utrzymywać pewien stopień wewnętrznej harmonii. Poza tym, klasa kapitalistyczna nie jest jednolita: jej przedstawiciele różnią się między sobą, a działania mające pomóc jednej grupie mogą być szkodliwe dla pozostałych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.