Profesjonalny psycholog z Gliwic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Gliwicach.

PROBLEMY METODOLOGICZNE – METODY BADAŃ

W badaniach nad procesem starzenia się stosowane są trzy podstawowe metody: a) metoda podłużna, b) metoda przekrojowa oraz c) metoda mieszana. Były one przedmiotem szerokich rozważań ,(1 – 11).

Metoda podłużna (longitudinalna). Przy stosowaniu tej metody badacz poddaje badaniom grupę osób w określonym wieku życia i dokonuje pomiarów ich działania. Po przerwach, które w przypadku badania ludzi trwają kilka lat, dokonuje się powtórnych pomiarów, a następnie ponawia się je jeszcze wielokrotnie. Dla każdego pomiaru oblicza się przeciętne oraz odchylenia standardowe, a następnie porównuje, czy tendencje zmian związanych z wiekiem są zgodne z przewidywaniami. Wyniki mogą być przedstawiane w postaci tabel i wykresów przy zastosowaniu właściwych metod statystycznych i matematycznych, które ujmują ilościowo występujące zjawiska i zależności. Na przykład, grupa zbadana testem inteligencji w 1960 r. może być powtórnie zbadana tym samym lub równoważnym testem w 1970 r. Badacz może wówczas ustalić istotną zmianę w wynikach przeciętnych zależną od typu zastosowanych w badaniach testów. Na podstawie wyników formułuje on wnioski, uwzględniając ewentualne błędy, wynikające ze stosowanej metody. Błędy te omówimy w dalszym ciągu tego rozdziału.

Metoda przekrojowm. Z logicznego punktu widzenia metoda ta jest podobna do metody podłużnej, a główne różnice tkwią w podstawowych założeniach obu metod. Przy metodzie przekrojowej dobiera się próbki badanych, których różni jedynie wiek życia, natomiast inne cechy są porównywalne. Na przykład, psychologowie mogą porównywać dziadków, rodziców i dzieci. Mogą również wybrać trzy grupy ludizi niespokrewnionych, w jednakowym wieku, przy czym należy wyeliminować przypadki odchyleń od normy i dążyć do doboru ludzi o zbliżonych cechach, takich jak iloraz inteligencji, zasób słownika i poziom wykształcenia. Jest to zadanie trudne ze względów organizacyjnych: trudności występują także przy interpretacji uzyskiwanych wyników. Pomiary dotyczące działania ludzi przeprowadza się w każdej grupie wieku, a następnie porównuje się otrzymane wyniki. Porównania dotyczą grup ludzi, a nie poszczególnych osobników, albowiem zwiększa to rzetelność otrzymywanych rezultatów. W tabelach lub na wykresach zestawia się uzyskane wyniki przeciętne, różnice występujące między poszczególnymi osobnikami oraz rozrzut wyników. Badacz może ustalić, iż przy pewnych typach działania poziom wykonania w poszczególnych grupach wieku systematycznie się podnosi, w innych systematycznie spada, lub nie wykazuje zmian. Tak jak przy metodzie podłużnej również przy formułowaniu wniosków z tego typu badań należy uwzględnić błędy wynikające ze stosowanej metody oraz z przyjętych założeń podstawowych.

Łączne stosowanie obu metod pozwala na wyeliminowanie niektórych błędów każdej z nich oraz na porównanie wartości uzyskiwanych wyników. Na każdym poziomie wieku dobiera się porównywalne grupy osób badanych i każdą z nich bada się kilkakrotnie w pewnych odstępach czasu. Teoretycznie można zakładać, iż zmiany zachodzące w krótkich odcinkach czasu, wykrywane przy stosowaniu metody podłużnej, będą zgodne z wynikami uzyskiwanymi metodą przekrojową, która pozwala na wykrywanie różnic występujących między dobranymi grupami ludzi o znacznie większych różnicach wieku. W praktyce jednak między tymi wynikami często występują rozbieżności, które można wyjaśnić wpływami kulturowymi oraz trudnościami metodologicznymi. Przy stosowaniu metody mieszanej porównania dotyczą również wybranych grup ludzi, a nie poszczególnych osobników: wyniki przedstawiane są także za pomocą tabel i wykresów. Psychologowie mogą np. badać płynność mowy trzech wybranych grup ludzi w wieku 20, 40 i 60 lat. Po upływie 5 i 10 lat !powtarza się badania stosując tę samą lub równoważną technikę badawczą. Teoretycznie można spodziewać się, że kierunek zmian w przeciętnych wynikach ocen uzyskiwanych przez 3 wybrane grupy będzie zgodny z wynikami, które wystąpią przy badaniach w odstępach 5- i 10-letnich. W praktyce z różnych przyczyn kierunek zmian związanych z wiekiem, zachodzących w stosunkowo niewielkich odstępach czasu w tej samej grupie wieku, nie zawsze jest zgodny z kierunkiem różnic pomiędzy grupami, które dzieli znaczny interwał czasowy (12). Na przykład, badania dokonane metodą przekrojową miogą wykazać pogarszanie się płynności mowy przy wzroś- cie wieku, natomiast badania metodą podłużną nie wykażą żadnych zmian. Różnice wyników mogą być wyjaśnione tym, iż negatywny wpływ wieku na płynność mówy jest kompensowany przez to, że codzienna wieloletnia praktyka zwiększa swobodę wysławiania się. Różnice wyników można jednak wyjaśniać również niższym przeciętnym poziomem wykształcenia grup ludzi starszych.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.