Przebiegi i serie w psychologii

Podstawowymi danymi psychologa są przebiegi (proceedings), to jest interakcje podmiot – przedmiot lub podmiot – podmiot o czasie trwania wystarczającym do tego, by zawrzeć w sobie istotne elementy danej sekwencji zachowania. Według słów Murraya: …przebiegi są tym, co obserwujemy, co próbujemy przedstawić za pomocą modeli i wyjaśniać, tym, co staramy się przewidywać: są faktami, przez porównanie z którymi sprawdzamy adekwatność naszych sformułowań (Murray, 1951b, s. 269-279).

Aczkolwiek w pewnych sytuacjach można ściśle zdefiniować przebieg, na przykład jako reakcję słowną i odpowiedź na nią, to jednak zwykle można podać tylko bardzo ogólną definicję. W tym duchu Murray wskazuje, że: „Teoretycznie czas trwania przebiegu jest określony przez: 1) początek oraz 2) zakończenie istotnego pod względem dynamicznym zespołu {pattern) zachowań…” (Murray, 1951b, s. 269).

Ta koncepcja, zgodnie z którą podstawową jednostką dla psychologa jest przebieg, odzwierciedla przekonanie Murraya, iż wymiar czasowy jest integralnym elementem wszelkich zachowań. Tak więc przebieg jest kompromisem między ograniczeniami praktycznymi nakładanymi przez intelekt i techniki badacza a empirycznym faktem, że zachowanie istnieje w wymiarze czasowym. Murray stwierdza, że przebiegi można podzielić na wewnętrzne (marzenie na jawie, rozwiązywanie problemów, planowanie w samotności) i zewnętrzne (interakcje z osobami lub przedmiotami w otoczeniu). Przebiegi zewnętrzne mają dwa aspekty: subiektywny aspekt doznaniowy (experiential) oraz obiektywny aspekt zachowaniowy {behavioral).

Rozpatrywanie zachowania w kategoriach przebiegów jest dla wielu celów zupełnie wystarczające. Jednakże w pewnych okolicznościach konieczne jest zawarcie w pojedynczej jednostce czy sformułowaniu zachowania występującego przez czas dłuższy. Taką dłuższą funkcjonalną jednostkę zachowania określa się jako serię {serial) zorganizowaną kierunkowo, nieciągłą sekwencję przebiegów można nazwać serią. A zatem seria (tak jak przyjaźń, małżeństwo, kariera zawodowa) jest to względnie długa jednostka funkcjonalna, którą można odwzorować jedynie z grubsza. Trzeba zarejestrować decydujące przebiegi z całej serii, biorąc pod uwagę takie wskaźniki rozwoju, jak zmiany dyspozycji, wzrost wiedzy i zdolności, podniesienie jakości wykonywanej pracy itd. Żaden przebieg w serii nie może być zrozumiany bez uwzględnienia przebiegów, które do niego doprowadziły, i bez uwzględnienia celów i oczekiwań osoby działającej oraz jej programu na przyszłość (Murray, 1951b, s. 272).

Tak więc przedstawienie zachowania w kategoriach serii jest niezbędne dlatego, że pewne przebiegi są tak ściśle związane ze sobą, iż nie można badać ich oddzielnie nie niwecząc ich pełnego znaczenia.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *