Rozróżnienie nieprawidłowości toku i treści myślenia

W stosunku do „łagodnej paralogii” naSuwa się jeszcze jedna uwaga. Dotyczy ona nazwy jaką posłużył się Glasner. Paralogizm (lub paralogia jak woli Glasner) oznacza bowiem bądź (1) rozumowanie nieprawidłowe logicznie, bądź (2) rozumowanie nieprawidłowe logicznie, w którym błąd został popełniony nieświadomie. Od tak pojmowanego parąlogizmu odróżnia się sof izm at, w przypadku którego błąd zostaje popełniony świadomie, aby nadać pozory prawdziwości fałszywemu twierdzeniu (por. M. Po- letyło, 1970, s. 198 i 269). Postaci myślenia, które omawia Glasner, są wyrazem rozumowania nieprawidłowego, ale zarówno – na co zdają się wskazywać przytoczone przykłady – w znaczeniu paralogizmu, jak i sofizmatu. Ponadto, jeżeli nawet posłużyć się słowem paralogizm w pierwszym, ogólnym znaczeniu, to budzi się kolejne zastrzeżenie.

Rozróżnienie nieprawidłowości toku i treści myślenia nie może być przeprowadzone w sposób ostry. W pewnych przypadkach, gdy np. myślenie ulega wyłącznie zwolnieniu lub pojawia się przerwa w jego biegu, mówimy z uzasadnieniem o nieprawidłowościach toku. Natomiast gdy nieprawidłowość polega np. na formułowaniu fałszywych sądów, to jest ona wyrazem zaburzeń treści myślenia, i to również nie budzi wątpliwości. Bywają jednak przypadki graniczne, w których dokonanie tego rozróżnienia napotyka na trudności lub wręcz nie jest możliwe. Glasner omawiając właściwości zespołu, który wyodrębnił, stwierdza, że „nie zachodzą zaburzenia treści myślenia w łagodnej paralogii, lecz zaburzenia formalne” (formalne, czyli toku). Jeżeli tak, tj. jeżeli paralogia Glasnera dotyczy nieprawidłowości toku myślenia (czy nawet przede wszystkim toku myślenia), to nazwa nie została dobrana szczęśliwie, gdyż jak wiadomo przyjęło się nazywać paralogizmem zaburzenia treści myślenia: rozumowanie nieprawidłowe.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *