Profesjonalny psycholog z Gliwic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Gliwicach.

Stresor rodzinny a białaczka – kontynuacja

– 1. Czynnik A. Stresor i obciążenia z nim związane. „Stresorem rodzinnym” jest wydarzenie lub przemiana życiowa wpływająca na życie rodziny tak, że może spowodować określoną zmianę w psychospołecznym systemie rodzinnym, np. w jego rolach, granicach, wzorach interakcji, celach, wartościach. „Obciążenie” to dodatkowe trudności, które oddziaływają na rodzinę w związku z wystąpieniem wydarzenia stresowego. Mogą to być trudności finansowe, zmiana planu dnia, rezygnacja z pracy, zmiana planów wakacyjnych i inne.

– 2. Czynnik B. Zasoby sił i środki rodziny. Dotyczy on zasobów materialnych, psychicznych i duchowych, które ułatwiają radzenie sobie z trudną sytuacją. Wykorzystanie ich pomaga rodzinie w zmaganiu się ze stresorem i ochronie przed kryzysem.

– 3. Czynnik C. Percepcja stresora przez rodzinę. Czynnik ten określa sposób spostrzegania stresora przez rodzinę, a także to, jaką rolę i znaczenie rodzina mu przypisuje. Zależy to od dotychczasowych doświadczeń w zakresie radzenia sobie z sytuacjami trudnymi. Sposób postrzegania stresora prowadzi do określonego napięcia w systemie rodzinnym, które – jeśli nie jest przezwyciężone – prowadzi do stresu rodzinnego. Stres rodzinny definiowany jest tu jako stan powstały na skutek uszkodzenia zdolności i umiejętności przezwyciężania przeszkód w funkcjonowaniu rodziny. Nie jest to stan uniwersalny, jednakowy dla wszystkich rodzin, lecz jest uzależniony od rodzaju sytuacji stresowej, cech danej rodziny oraz fizycznych i psychicznych właściwości osób należących do systemu rodzinnego.

– 4. Czynnik X. Kryzys rodzinny. Burr definiuje go jako „stałą zmienną oznaczającą wielkość dezorganizacji, rozbicia i niekompetencji systemu społecznego rodziny”. Pojawia się on dopiero wtedy, gdy rodzina niezdolna jest adekwatnie ocenić sytuację oraz nieumiejętnie wykorzystuje posiadane zasoby. Na bazie tego modelu McCubbin i współpracownicy proponują uzupełnienie modelu Hilla. Wymieniają oni, opisują i integrują komponenty procesowe całokształtu zachowania się rodziny w odpowiedzi na stresor i związany z nim kryzys rodziny. Do modelu Hilla (ABCX) zostały wprowadzone następujące elementy (Radochoński 1987 s. 57 i nn.):

– 5. Czynnik „aA”. Gromadzenie się trudności i obciążeń. Źródłem nowych stresów mogą być sami członkowie rodziny, cały system rodzinny jak i otoczenie społeczne. Istotną rolę pełni tu czas trwania obciążenia, bowiem podlega ono rozwojowi wraz z rodziną, jej poszczególnymi członkami, którzy również podlegają przemianom rozwojowym (szczególnie dzieci). Istotną rolę w gromadzeniu i nawarstwianiu obciążeń pełnią również doświadczenia i napięcia istniejące przed chorobą. Obciążenia wynikające z napięć z przeszłości nakładają się na obciążenia wynikające z choroby dziecka i mogą wpłynąć na odrodzenie się bądź pogłębienie przeszłych konfliktów i napięć. Istotnym źródłem gromadzenia się trudności i napięć są podjęte sposoby radzenia sobie z zaistniałą sytuacją, np. nieobecność matki przez okres hospitalizacji dziecka, co wpływa na jakość relacji małżeńskich i rodzicielskich. Kolejnym wielkim źródłem powstawania trudności i napięć jest świat emocji przeżywanych (niepewność co do efektywności procedury medycznej, lęk przed śmiercią, lęk przed nawrotem choroby) przez poszczególnych członków rodziny. Niepewność ta wpływa jednocześnie na percepcję przyszłości i plany życiowe.

– 6. Czynnik „bB”. Możliwości adaptacyjne rodziny. W sytuacji stresowej wykorzystywane są środki istniejące w rodzinie, np. jej spójność, elastyczność w pełnieniu ról, oparcie na wspólnych wartościach i celach, zaradność poszczególnych członków systemu rodzinnego. Do innych środków można zaliczyć te, które są wypracowywane już w trak- cie trudnej sytuacji, np. przejęcie nowych ról przez poszczególnych członków systemu. Bardzo istotnym elementem wpływającym na adaptację jest społeczne wsparcie rodziny. Jest ono definiowane jako „informacja o tym, że rodzina jest objęta troską i jest kochana przez innych, jest doceniana, należy do określonego systemu wzajemnych zobowiązań i zrozumienia” (Coob 1976 s. 300 i nn.). Grupą wsparcia staje się grono przyjaciół, najbliższa rodzina, sąsiedzi, współpracownicy, duszpasterze.

– Zostało powiedziane, że rodzina jest pod wpływem:

– choroby jako stresora,

– sytuacji stresujących wywołanych ponownie „z przeszłości”, przez sytuację choroby,

– nowych stresorów związanych z przeorganizowaniem czasu, wizją przyszłości, planów życiowych, przeżywanymi lękami itd.

Istotne jest, jak spostrzegana jest przez rodzinę obecna sytuacja: czy jako możliwa do samodzielnego opanowania, czy jako wyzwanie, czy jako kara. Od tego zależy, jak rodzina zmagać się będzie z chorobą i na jakim poziomie będzie się mobilizować i adaptować.

„Zmaganie się” (coping) jest złożonym pojęciem i swoim zasięgiem obejmuje komponenty poznawcze, emocjonalne i behawioralne. Określa ono proces wzajemnego oddziaływania na siebie zasobów sił i środków, percepcji elementów składających się na sytuację stresową oraz reakcji emocjonalnych i behawioralnych występujących w rodzinie usiłującej odzyskać równowagę w swym funkcjonowaniu. McCubbin i Boss (1980) wymieniają kierunki wysiłków rodziny:

– eliminowanie lub unikanie stresorów i napięć,

– radzenie sobie z trudnościami stawianymi przez sytuację,

– podtrzymywanie integracji i wiary systemu rodzinnego we własne siły,

– nabywanie i rozwijanie sił i środków w celu sprostania nowej sytuacji,

– próby zmian strukturalnych w systemie rodzinnym, by dostosować się do nowych wymagań (Boss 1980 s. 445 i nn.).

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.