Profesjonalny psycholog z Gliwic. Dobra i tania pomoc psychologiczna w Gliwicach.

Tworzenie się pojęć i rozumowanie dzieci w młodszym wieku szkolnym

Przedstawiona wyżej, charakterystyka kierunków i etapów rozwoju myślenia może być ujmowana także jako przeobrażenia w jego rodzaju. W tym też aspekcie najczęściej bywa ono ujmowane w charakterystyce ogólnej dokonywanej z pozycji teoretycznych.

Myślenie skierowane na rozwiązanie określonego zadania traktowane bywa zazwyczaj jako proces złożony, ale jednolity. Jednakże badania wykazują iż jest ono wewnętrznie zróżnicowane, można w nim bowiem wyodrębnić rodzajowo różne procesy i czynności. Omówimy podstawowe z nich, próbując wskazać na ich właściwości występujące w młodszym wieku szkolnym.

Do podstawowych czynności decydujących o przebiegu procesu myślę- nia zalicza się analizę i syntezę. Przede wszystkim należy zwrócić uwagę na ich bardzo ścisłe wzajemne powiązanie.

„Zaczyna się od syntezy, od tworzenia się kojarzeń, które bardzo szybko zaczynają podlegać analizie i odróżnicowywaniu, stopniowo coraz bardziej subtelnemu. Wygasanie związków już utworzonych, lecz nie odpowiadających rzeczywistości, idzie w parze z tworzeniem się związków nowych. W ten sposób synteza i analiza rozpoczynając się w pewnej kolejności, bardzo szybko stają się procesami nierozdzielnie ze sobą związanymi” (Tomaszewski, 1953, s. 373).

Procesy syntezy i analizy zachodzą tak w myśleniu konkretnym, jak i w myśleniu abstrakcyjnym. Myślenie konkretne przejawia się bezpośrednio w zachowaniu się. Elementarne, konkretne myślenie’ zwierząt zapewnia im „doskonałe przystosowanie” organizmu do środowiska. Myślenie abstakcyjne, słowne, specyficznie ludzkie, rozumiane jest jako wyższa forma regulacji zachowania się, narzędzie do ujmowania związków i stosunków między przedmiotami, służące także do rozwiązywania zadań.

Tworzenie się pojęć i rozumowanie dzieci w młodszym wieku szkolnym cz. II

Wiek szkolny jest okresem, w którym procesy analizy i syntezy rozwijają się intensywnie: jednocześnie dokonują się przeobrażenia w sposobach posługiwania się nimi przez dzieci. Rozwój ten przebiega pod kierunkiem nauczyciela w warunkach pracy szkolnej, a od poziomu wymienionych procesów zależy efektywność myślenia – owej swoistej aktywności prowadzącej od niewiedzy lub wiedzy niejasnej, niepełnej, ogólnikowej, do wiedzy coraz pełniejszej, głębszej, obiektywnej.

Każde poznanie zaczyna się od spostrzeżenia i ujęcia całości – jest to synteza pierwotna, poznanie przedanalityczne, sumaryczne, całościowe. Pamiętamy, że mglisty i niejasny bywa uzyskany w ten sposób obraz świata u dzieci małych, a często jeszcze i u przedszkolnych. Następny etap poznania zaczyna się, gdy osoba myśląca (dziecko nieco starsze czy człowiek dorosły) dokona analizy, czyli rozczłonkuje w myśli (lub drogą operowania konkretami) przedmiot czy zjawisko na części, z których się składa, i ustali zachodzące między nimi stosunki i związki. Po dokonaniu analizy zaczyna się proces trzeci: scalanie wyodrębnionych elementów, tworzenie z nich nowej części – synteza wtórna. Syntezę wtórną – myślowe odtwarzanie przedmiotu czy zjawiska – poprzedza więc poznanie jego elementów, dokonane w procesie analizy. Wartość tego wtórnego odbicia przedmiotu polega na tym, że po dokonaniu analizy nastąpiło zrozumienie, nieskończenie wyższa forma poznania przedmiotu niż jego pierwsze, całościowe odbicie (Lublinska, 1958).

W percepcji rzeczywistości (zarówno przy stykaniu się dziecka ze zjawiskami życia poza szkołą, jak i przy wchłanianiu wiadomości przewidzianych programem szkolnym) dochodzi do obiektywnego jej poznania wtedy« gdy zachowane są prawidłowe stosunki między analizą i syntezą.

Podobne Artykuły

Zostaw odpowiedź

Twoj adres e-mail nie bedzie opublikowany.